Dagdeel 3 · 23 juni 2026

Leiderschap in de praktijk

Naslag · Coaching Melanie / Heyl

De modellen van dagdeel 3
boven-samen leidend, helpend boven-tegen corrigerend onder-samen meegaand onder-tegen mokkend BOVEN ONDER TEGEN SAMEN
Gedragsmodel

Roos van Leary

Twee assen: boven↕onder (stuur je of volg je?) en samen↔tegen (ga je mee of zet je je af?). Samen vormen ze vier posities.

Geen types maar gedrag in het moment — iedereen beweegt door alle vier de kwadranten.

jij de ander jouw gedrag lokt reactie uit
De wet van de roos

Gedrag lokt gedrag uit

Jouw houding roept een voorspelbare reactie op. Boven lokt onder uit en omgekeerd; samen lokt samen uit, tegen lokt tegen uit.

Loopt een gesprek telkens hetzelfde? Dan zit het patroon vast. Wil je dat de ander anders reageert — verander dan eerst je eigen positie.

S1 S2 S3 S4 STUREN → ONDERSTEUNEN →
Stijl kiezen

Situationeel leidinggeven

Pas je stijl aan op de medewerker. Twee knoppen: sturen (taak) en ondersteunen (relatie).

S1 Instrueren → S2 Begeleiden → S3 Ondersteunen → S4 Delegeren: van strak sturen naar loslaten. Let op de dip (S2): juist dán méér begeleiden, niet loslaten.

C correct D resultaat S rust I mensen TAAKGERICHT MENSGERICHT INDIRECT DIRECT
Waarnemingsmodel

DISC — vier stijlen

Een lens op gedrag: hóe iemand doet. Dominant (resultaat), Invloed (mensen), Stabiel (rust), Consciëntieus (correct).

Een lens, geen label. Iedereen heeft alle vier, met een voorkeur. Herken de kleur en sluit erop aan.

S Situatie concrete context T Taak wat moest er gebeuren? A Actie wat deed je? stap voor stap R Resultaat wat kwam eruit? voor wie? R Reflectie wat doe je anders?
Gesprek met diepgang

STARR

Vijf stappen voor functionerings- en evaluatiegesprekken: Situatie · Taak · Actie · Resultaat · Reflectie.

Eén situatie tegelijk. Open vragen per stap — bijv. "Wat deed je als eerste?" of "Wat zou je nu anders doen?"

Dreun het nieuws — direct, kort, geen aanloop Kreun ruimte voor emotie — stilte uithouden Steun pas dán: vervolg en perspectief
Slecht nieuws brengen

Dreun · Kreun · Steun

Dreun — het nieuws direct en kort, geen aanloop. Kreun — ruimte voor de emotie, stilte uithouden. Steun — pas dán: vervolgstappen en perspectief.

In deze volgorde. Niet omdraaien, niet sandwichen.

Veeg
Wat je gaat doen
stap uit je default
Actie 1 / 5

Zit een gesprek vast in hetzelfde patroon? Verander eerst je eigen positie. Bij mokken niet hárder corrigeren, maar naar samen: erkennen en doorvragen.

de dip (S2) start zelfstandig
Actie 2 / 5

Kies je stijl per taak, niet als label op de persoon. En bewaak de dip: zakt de motivatie, dan juist méér begeleiden — sturen én steunen tegelijk, niet loslaten.

lens, geen label
Actie 3 / 5

Gebruik DISC als lens, niet als label. Herken welke kleur iemand nú laat zien en sluit erop aan: kort en direct bij rood, warm bij geel, rustig bij groen, onderbouwd bij blauw.

S T A R R geen verhoor
Actie 4 / 5

Voer functioneringsgesprekken met STARR: één situatie tegelijk. Stel open vragen en laat stiltes vallen — het is een gesprek, geen verhoor.

… zeg het — dan stilte
Actie 5 / 5

Bij slecht nieuws: je eerste zin is de boodschap — geen aanloop. Daarna stilte uithouden; vul het niet op met "het komt wel goed".

Veeg
Jouw plan & nazorg
3 dingen
1

Je 30-dagen-plan

Drie dingen die je de komende maand anders doet. Drie — geen vijf, geen zeven. Schrijf bij elk: wanneer doe je het de eerste keer, met wie, en hoe weet je dat je het deed?

3 vragen ~2 weken later
2

Nazorg-call (~2 weken)

Een korte call van een uur. Drie vragen: wat houd je vast? Wat liep anders dan je had verwacht? Wat heb je nog open? Geen nieuwe theorie — wel één lopende casus uitdiepen.

Einde traject
Zien → sturen → leiderschap
Dagdeel 1 Zien · 2 Sturen · 3 Integreren. Wat je nu kunt, kon je drie dagdelen geleden niet.
Veeg