Dagdeel 2 · 9 juni 2026

Bewust sturen

Naslag · Coaching Melanie / Heyl

De modellen van dagdeel 2
Gedrag 10% Referentiekader normen · waarden · ervaringen 90%
Gedrag vs. drijfveer

IJsbergmodel

Boven water zie je 10%: het gedrag — woorden en daden. Onder water ligt 90%: het referentiekader — normen, waarden en ervaringen die de richting bepalen.

Merk wanneer de onderstroom actief is. Doorbreken hoeft nog niet — eerst zien.

L Luisteren geen reactie voorbereiden S Samenvatten "als ik je goed begrijp…" D Doorvragen open vraag, geen suggestie 4″ Stilte-test 4 sec stil voor je samenvat
Actief luisteren

LSD

Luisteren (geen reactie voorbereiden) · Samenvatten ("als ik je goed begrijp…") · Doorvragen (open vraag, geen suggestie).

Plus de stilte-test: na haar antwoord 4 seconden stil voor je samenvat. Voelt ongemakkelijk, werkt sterk.

O Onderwerp waar gaat het over? (concreet) D Doel wat moet er anders zijn? A Aanpak hoe gaan we praten? T Tijd hoeveel tijd hebben we?
Gesprek openen

ODAT

Vier zinnen aan het begin van élk gepland gesprek: Onderwerp · Doel · Aanpak · Tijd.

Doel ≠ onderwerp: "te laat komen bespreken" is een onderwerp; "een afspraak over op tijd komen" is een doel.

G Gedrag waarneembaar, geen label G Gevolg voor jou, team, klant G Gewenst wat wil je anders?
Feedback geven

4G + zes stappen

Gedrag (waarneembaar, geen label) · Gevolg (voor jou/team/klant) · Gewenst (wat wil je anders?).

In zes stappen: signaleer · gedrag · gevolg · check ("hoe zie jij dat?") · gewenst · vervolg. Check en vervolg worden nu nog vaak vergeten.

ja, maar…
Op koers blijven

Jatjes vangen

Een jatje is een ja-maar in vermomming — een zin die klinkt als antwoord, maar het gesprek op een zijspoor zet ("fouten maakt iedereen", "ja oké").

Pareer met de drie-staps-zin: erkennen → benoemen → terughalen. Erkenning geven ≠ doel loslaten.

én empathie erkent én houdt doel vs. meegaan laat doel los
Erkennen zonder zwichten

Empathie vs. meegaan

Empathie erkent het gevoel én houdt het doel vast. Meegaan laat het doel los.

Het kleine woord én is het verschil: "Ik snap dat dit zwaar is, én we blijven bij het onderwerp."

IPIG · 4 niveaus Inhoud het wát — feiten, argumenten Procedure het hóe — afspraken, volgorde waterlijn Interactie hoe we ons tot elkaar verhouden Gevoel wat er écht leeft — emotie bovenstroom zichtbaar onderstroom stuurt het gesprek
Vier communicatieniveaus

Het IPIG-model

Onder élk gesprek liggen vier niveaus: Inhoud en Procedure staan boven water — zichtbaar en rationeel. Interactie (relatie) en Gevoel (emotie) zitten onder water: minder zichtbaar, maar sturen het gesprek.

Loopt een gesprek vast op inhoud? Dan zit de echte knoop meestal een niveau lager. Schakel bewust naar beneden — benoem wat je merkt — en breng het daarna weer omhoog.

Veeg
Wat je gaat doen
vier zinnen vooraf
Actie 1 / 6

Schrijf vóór élk gepland gesprek vier zinnen uit — O·D·A·T. Begin met een scherp doel: wat moet er aan het eind anders zijn?

wat hoe wanneer · wie waarom + 4 sec stilte
Actie 2 / 6

Luister, vat samen, vraag door met wat / hoe / wanneer / wie — schrap "waarom" (dat zet mensen in de verdediging). En houd even stilte voor je samenvat.

gedrag, geen label
Actie 3 / 6

Spreek aan op waarneembaar gedrag, niet op een label: "je rolde met je ogen" i.p.v. "je houding klopt niet". Sluit af met een check en een vervolgafspraak.

1 2 3 erken benoem haal terug tempo blijft gelijk
Actie 4 / 6

Hoor je een ja-maar? Erken ("klopt"), benoem ("…én we hebben het nu hierover"), haal terug ("terug naar X — wat is jouw kant?").

én erken + houd doel
Actie 5 / 6

Word iemand emotioneel of klagend? Erken het gevoel en plak er én achter — zo houd je het doel vast zonder koud te zijn.

onderstroom benoem wat je merkt
Actie 6 / 6

Merk wanneer een gesprek eigenlijk over de onderstroom gaat — verwachtingen, oude ervaringen. Benoem wat je vermoedt; oplossen hoeft nog niet.

Veeg
Huiswerk tot dagdeel 3
6 STAP
1

Eén feedbackgesprek

Voer één feedbackgesprek met het 6-staps werkblad in de hand. Het werkblad mag gewoon op tafel liggen — geen verstoppertje spelen.

bijna mee bewust terug
2

Het bijna-meeging-moment

Vang één moment waarop je bijna meeging, maar bewust terugschakelde. Schrijf de twee zinnen op die dat moment uitmaakten.

23 jun
Volgende sessie
Dagdeel 3 · Leiderschap in de praktijk
23 juni 2026 · Roos van Leary · Situationeel · STARR · Slechtnieuws
Veeg